Dynamische energieprijzen en je thuisbatterij: verdienen met de EPEX Spot-markt
Steeds meer huishoudens met een thuisbatterij stappen over op een dynamisch energiecontract of overwegen dat de komende periode te doen. Het heeft te maken met het verdienpotentieel dat deze combinatie biedt. Waar je overdag zonnestroom van je eigen PV-installatie op de thuisbatterij opslaat, gebruik je het systeem ‘s nachts om goedkope stroom van het net af te nemen. Zo profiteer je de hele dag door van voordelig geprijsde energie.
In dit artikel vertellen we je meer over de onderliggende EPEX Spot-markt, waarop de handel in stroom mogelijk wordt gemaakt. Op basis waarvan bepaalt men de prijzen en hoe volatiel zijn deze? Tijd om verder in te zoomen op de mogelijkheid om te profiteren van dynamische energieprijzen met een thuisbatterij.
Inhoudsopgave
10.000+ blije klanten
De grootste thuisbatterij webshop van Nederland
Wij zijn dé thuisbatterij specialist van Nederland. De afgelopen periode hebben wij duizenden mensen voorzien van een thuisaccu van 10 kWh. Van advies tot verkoop tot support: Thuisbatterij.nl zet graag haar kennis in om jou te helpen met energieopslag.
Colin vertelt meer over thuisbatterijen en energieopslag
Wat zijn dynamische energieprijzen?
Veel huishoudens sluiten een energiecontract met een vast of variabel tarief af. Dat betekent concreet dat de prijs per kWh hooguit een paar keer per jaar verandert. Het biedt zekerheid, maar maakt tegelijkertijd dat je op sommige momenten meer zal betalen dan nodig is. Een derde optie is een energiecontract met dynamische energieprijzen. Deze prijzen veranderen niet een paar keer per jaar, maar ieder kwartier. De prijs op de EPEX Spot-markt wordt bepaald tijdens een veiling, die al een dag voor de daadwerkelijke levering van de aangeboden energie plaatsvindt.
Het biedt kansen voor huishoudens met een thuisbatterij, die deze kunnen opladen op de momenten dat de prijs laag is. Zodra de prijs stijgt ontlaadt de accu. Het verschil in prijs op het moment van laden en ontladen is het financiële voordeel dat deze toepassing van een thuisbatterij je oplevert.
Er is nog een ander verdienmodel voor thuisbatterijen dat hieraan gerelateerd is. Dat is handelen op de onbalansmarkt van TenneT. Hier wordt de prijs niet een dag eerder al bepaald, maar op het moment zelf. Handel op de onbalansmarkt helpt het stroomnet stabiel te houden. Later in dit artikel lees je er meer over.
Hoe de EPEX Spot-markt werkt
EPEX is een afkorting van European Power Exchange en vormt de Europese beurs voor de handel in energie. Belanghebbenden, zoals energieleveranciers en grote afnemers, bieden een dag voor de levering op de aangeboden energie in tijdvakken van een kwartier. Ze baseren zich hierbij onder meer op de weersomstandigheden. Bij zonnig weer of bijvoorbeeld bij relatief veel wind is er minder stroom nodig dan er wordt aangeboden, waardoor de prijs daalt.
Voorheen kenden de tijdvakken een tijdsduur van zestig minuten. Tegenwoordig gaat het om tijdvakken van steeds vijftien minuten. Het maakt dat de prijs per kWh volatieler. Houd er rekening mee dat sommige energieleveranciers nog steeds met een tijdvak van een uur werken. Dit betekent dat de prijs voor jou als consument minder vaak wijzigt dan op de EPEX Spot-markt het geval is.
Day-ahead vs. intraday prijzen
De EPEX Spot-markt kent twee onderdelen, namelijk: een day-ahead- en intraday-markt. De day-ahead-markt hebben we net toegelicht. Hier wordt energie ruim voor de levering verhandeld tijdens een veiling. In het geval van de intraday-markt wordt energie veel korter op het moment van leveren verhandeld. Dit biedt handelaren, zowel aanbieders als afnemers, de mogelijkheid om nog op het laatste moment in te spelen op de weerverwachting.
Particulieren met een thuisbatterij kunnen stroom niet direct van de intraday-markt afnemen. Ze zijn hiervoor afhankelijk van de mogelijkheden die een energieleverancier biedt. Zo kan de energieleverancier namens jou handelen of een tussenpartij inschakelen.
Verschil met vast en variabel energiecontract
Onderstaande tabel zet de belangrijkste verschillen tussen energiecontracten met een vast, variabel en dynamisch tarief nog eens op een rijtje.
| Type | Vast | Variabel | Dynamisch |
|---|---|---|---|
|
Prijsbepaling
|
Vaste periode van vaak 1 – 3 jaar
|
Vaak 1 of 2 per jaar een tariefswijziging
|
Ieder uur of kwartier een tariefswijziging
|
|
Risico |
Laag
|
Gemiddeld
|
Hoog
|
|
Vereisten |
Niets extra
|
Niets extra
|
Slimme meter
|
|
Geschiktheid
|
Huishoudens die zekerheid boven besparing stellen
|
Flexibiliteit zonder dagelijkse sturing op energieprijzen
|
Huishoudens die goedkope stroom slim kunnen verbruiken (EV, thuisbatterij, etc.)
|
Hoe verdien je met dynamische prijzen en een thuisbatterij?
Bij de combinatie van een thuisbatterij met een dynamisch energiecontract draait het in beginsel om één principe: koop stroom in als die goedkoop is, en gebruik of verkoop die weer op het moment dat de prijs hoger is.
Het principe: goedkoop laden, duur ontladen
Moderne thuisbatterijen, zoals de populaire plug-and-play thuisaccu’s van Indevolt en Marstek, zijn voorzien van een slim Energie Management Systeem (EMS). Deze software maakt het mogelijk om op basis van AI-gedreven analyses een thuisbatterij geautomatiseerd op te laden en te ontladen op basis van onder meer de prijs op de EPEX Spot-markt en het verwachte verbruik van je huishouden. Zodra de prijs een bepaald minimum bereikt heeft, laadt de thuisbatterij op. Je verbruikt de stroom of verkoopt deze zodra de prijs stijgt. Zo gebruik je de hele dag door goedkope stroom.
Als consument handel je zelf niet op de EPEX Spot-markt. Dit doet de energieleverancier voor je. De combinatie van goedkoop laden en duur ontladen maakt een thuisbatterij ook interessant zonder zonnepanelen. Het hoogste rendement realiseer je normaliter bij een combinatie van zonnepanelen, een thuisbatterij en een dynamisch energiecontract.
Wanneer zijn prijzen laag en hoog? (typische dagpatronen)
De prijs per kWh op de EPEX Spot-markt is sterk afhankelijk van de verwachte weersomstandigheden de volgende dag. Onderstaande tabel geeft een beeld van de prijsontwikkeling op een winderige of zonnige dag.
| Dagdeel | Prijsniveau | Toelichting |
|---|---|---|
|
Ochtend (7.00 – 11.59)
|
Gemiddeld tot hoog
|
Piek in de vraag zodra huishoudens opstaan.
|
|
Middag (12.00 – 16.59)
|
Laag
|
Beperkte vraag bij een groot aanbod door PV-systemen en windmolens.
|
|
Avond (17.00 – 21.59)
|
Hoog
|
Piek in de vraag, door huishoudens die koken, hun EV opladen, etc.
|
|
Nacht (22.00 – 6.59)
|
Laag tot gemiddeld
|
De vraag neemt geleidelijk aan af, het aanbod is echter ook beperkt.
|
Wat doet de software automatisch?
De slimme software op een moderne thuisbatterij leert je huishouden steeds beter kennen, door te kijken naar het typische verbruikspatroon. Op basis daarvan weet het systeem in welke mate de batterij gedurende de dag opgeladen moet zijn. Daarnaast haalt de software de energieprijzen op voor de volgende dag, op basis van de veilingen op de EPEX Spot-markt. In combinatie met een actuele weersvoorspelling en daarmee de verwachte opbrengst aan zonnestroom van een eventueel PV-systeem, kiest de thuisbatterij een optimale laad- en ontlaadstrategie. Deze strategie kan per dag verschillen.
Het voordeel van deze software is dat je zelf niets meer hoeft te doen in de aansturing van het systeem. Twijfel je over de gekozen strategie of verwacht je plotseling meer energie nodig te hebben later op de dag? In dat geval kun je de strategie handmatig samenstellen via de app die bij veel thuisbatterijen geleverd wordt.
Wat heb je nodig?
Om in te kunnen spelen op de volatiliteit in de energieprijzen heb je twee zaken nodig: een dynamisch energiecontract en een slimme thuisbatterij met software die handel op de EPEX Spot-markt faciliteert.
Dynamisch energiecontract (vereist)
Tegenwoordig kun je bij een groot aantal Nederlandse energieleveranciers een dynamisch energiecontract afsluiten. Je hebt hierbij de keuze uit energieleveranciers die het tarief ieder uur of ieder kwartier aanpassen. Belangrijk is dat je over een slimme meter beschikt in de meterkast. Zonder slimme meter is het afsluiten van een dynamisch energiecontract niet mogelijk.
Slimme thuisbatterij met compatibele software
Niet elke thuisbatterij beschikt over slimme software. Zoek naar modellen die de optie bieden om geautomatiseerd een optimale laad- en ontlaadstrategie te bepalen. Dit geldt onder meer voor de producten van Indevolt en Marstek. Populair zijn de Indevolt PowerFlex 2000 en de Marstek Venus E 3.0. Deze plug-and-play slimme thuisbatterijen sluit je eenvoudig zelf aan. Je bespaart hierdoor installatiekosten. In algemene zin geldt dat beide systemen scherp geprijsd zijn. Ze vormen zo een hele laagdrempelige vorm van energieopslag in huis.
Aanbieders vergeleken (Tibber, Zonneplan, Frank Energie, ANWB Energie)
Voorbeelden van energieleveranciers die huishoudens de mogelijkheid bieden om te profiteren van dynamische energieprijzen vind je in onderstaande tabel.
| Leverancier | Sterke punten | Connectiviteit |
|---|---|---|
|
Tibber
|
Uitgebreide app, functie voor slim laden van je EV & integratie met verschillende externe platforms mogelijk.
|
Tibber Bridge kan met verschillende omvormers gekoppeld worden (o.a. Enphase en SolarEdge)
|
|
Zonneplan |
Breed ecosysteem met naast energie ook zonnepanelen en thuisbatterijen.
|
Geen connectiviteit met externe thuisbatterijen.
|
|
Frank Energie
|
Geroemd om de lage inkoopvergoeding en andere kosten.
|
Open API maakt connectie met omvormers van verschillende merken mogelijk.
|
|
ANWB |
Ledenvoordeel van leden van de ANWB, bekende Nederlandse naam
|
Connectiviteit is beperkt, aansturing via de app van je thuisbatterij.
|
Houd er rekening mee dat de kosten en dienstverlening van verschillende aanbieders snel kunnen wijzigen. Kijk voor het actuele aanbod altijd op de website van een energieleverancier zelf.
Rekenvoorbeeld: verdienen met dynamische prijzen
Om het financiële voordeel dat inspelen op dynamische energietarieven met een thuisbatterij potentieel oplevert te duiden, vind je hieronder een concreet rekenvoorbeeld. Dit voorbeeld is indicatief. Prijzen kunnen zeker op de EPEX Spot-markt snel veranderen en zijn afhankelijk van meerdere factoren.
Voor dit voorbeeld gaan we uit van een huishouden met een thuisbatterij van 10 kWh. Ga hierbij uit van een rendement van 90%. Met andere woorden, je koopt 11,1 kWh in om de thuisbatterij voor 10 kWh op te kunnen laden. Een deel van de energie gaat verloren bij het omzetten van wissel- naar gelijkstroom en andersom. In de nacht ligt de marktprijs (inclusief inkoopvergoeding, energiebelasting en btw) rond de 0,20 euro per kWh. Voor de avond, wanneer de prijs piekt, gaan we uit van 0,34 euro per kWh.
Zou je deze batterij in de nacht opladen, dan betaal je daar 2,22 euro voor (11,1 kWh x €0,20). Door de dag heen verbruik je zo’n 7,0 kWh (verbruik van een gemiddeld huishouden). De overige 3,0 kWh lever je terug aan het net. Dit maakt dat je 3,40 euro (10,0 kWh x €0,34) bespaart. Het verschil tussen beide bedragen is 1,18 euro. Reken je dit uit op maandbasis dan komt dat neer op een besparing van zo’n 30 à 35 euro.
Slimmer beslissen begint hier
Achter elke thuisaccu zit een verhaal, techniek en slimme toepassing. Daarom helpen we je niet alleen met het maken van de juiste keuze, maar leggen we ook uit hoe alles werkt, wat de voordelen zijn en waar je op moet letten. Zo koop je niet alleen een thuisbatterij, maar maak je een doordachte investering.
Colin vertelt meer over energieopslag en thuisbatterijcapaciteiten
Voordelen en nadelen
De combinatie van een thuisbatterij met een dynamisch energiecontract biedt verschillende voordelen. Houd echter ook rekening met enkele nadelen. Hieronder lichten we ze kort toe.
Voordelen (automatisch, voorspelbaarder dan onbalansmarkt)
- Het systeem kiest automatisch de optimale laad- en ontlaadstrategie voor jouw huishouden op basis van je verbruikspatroon en de prijzen op de EPEX Spot-markt. Je hoeft zelf niet actief te handelen.
- Dynamische prijzen op de EPEX Spot-markt zijn weliswaar volatiel, maar veel voorspelbaarder dan die op de onbalansmarkt. Hier worden de prijzen realtime aangepast.
- Door stroom van het net af te nemen bij een lage prijs (en dus vaak een groot aanbod) draag je bij aan het tegengaan van netcongestie. Dat doe je ook door de thuisbatterij te ontladen als de prijs (en dus vaak de vraag) relatief hoog is.
- De combinatie van inspelen op dynamische energieprijzen en het opslaan van een overschot aan zonnestroom van je PV-installatie helpt je de terugverdientijd van je thuisbatterij te reduceren.
Nadelen (batterijslijtage, niet altijd groot prijsverschil)
- Een thuisbatterij gaat gemiddeld zo’n 6.000 tot 10.000 laadcycli mee, waarna deze voor niet meer dan 80% van de oorspronkelijke capaciteit kan worden opgeladen. Door intensief in te spelen op volatiele energieprijzen zal dat aantal relatief snel gehaald worden.
- Zeker op dagen met veel zon en wind kan de volatiliteit op de EPEX Spot-markt groot zijn. Dat is echter niet altijd het geval. Op dagen met een beperkte volatiliteit is het rendement dat dit verdienmodel oplevert veel kleiner.
- De keuze voor een dynamisch energiecontract brengt risico’s met zich mee. De prijs kan hoger uitvallen dan hetgeen je zou hebben betaald bij contracten met een vast of variabel tarief.
Dynamische prijzen vs. onbalansmarkt
Meermaals werd op deze pagina de onbalansmarkt van TenneT genoemd. Waar de prijzen op de EPEX Spot-markt een dag van tevoren worden bepaald op een veiling, biedt de onbalansmarkt realtime veranderende energieprijzen. Met de onbalansmarkt probeert TenneT het elektriciteitsnet stabiel te houden. Is het onverwachts veel zonniger dan eerder gedacht, of is de vraag veel groter dan voorspeld werd? In dat geval kan dit leiden tot een file op het net, ook wel netcongestie genoemd.
Door de prijzen op die momenten te veranderen, probeert de netbeheerder de balans in vraag en aanbod te herstellen. Er zijn verschillende partijen in Nederland, ook wel aggregators genoemd, die het voor huishoudens met een thuisbatterij mogelijk maken om in te spelen op deze snel veranderende energieprijzen. Voorbeelden daarvan zijn Frank Energie, NextEnergy en Tibber. Het biedt echter minder zekerheid dan de keuze voor handel op de EPEX Spot-markt.
Veelgestelde vragen
Het rendement dat met een thuisbatterij inspelen op dynamische energieprijzen oplevert, is van verschillende factoren afhankelijk. Een gemiddeld huishouden met een thuisbatterij van 5 tot 15 kWh zal per maand zo’n 20 tot 40 euro besparen bij gunstige omstandigheden (veel zon en wind).
Er is niet één dynamisch contract als beste te definiëren voor ieder huishouden. Populair zijn de energiecontracten van onder meer Frank Energie en Tibber. Zij bieden een uitgebreide connectiviteit met de thuisbatterijen van verschillende merken.
Ja, verschillende energieleveranciers zijn actief als aggregator. Het maakt het mogelijk om via zo’n partij zowel te profiteren van de dynamische prijzen van de EPEX Spot-markt als de snel veranderende energietarieven op de onbalansmarkt. Houd er rekening mee dat niet iedere energieleverancier die dynamische energiecontracten aanbiedt, ook de handel op de onbalansmarkt faciliteert.
Een dynamisch contract is risicovoller dan een energiecontract met een vast of variabel tarief. Door dit contract te combineren met een slimme thuisbatterij, zorg je dat de software op het systeem het ideale moment van laden en ontladen voor je vaststelt. Zo beperk je het risico dat je stroom verbruikt die veel duurder is dan stroom die je zou hebben afgenomen met een vast of variabel tarief.
Ja, inspelen op dynamische energietarieven met een thuisbatterij is ook interessant voor huishoudens zonder zonnepanelen. Zij kopen stroom goedkoop in tijdens de nacht of bijvoorbeeld rond het middaguur, om deze stroom in de avond te verbruiken of terug te leveren.
