Handelen op de onbalansmarkt met een thuisbatterij
Er zijn verschillende manieren om een thuisbatterij rendabel te maken, zowel met als zonder zonnepanelen. Handelen op de onbalansmarkt van TenneT is een van de mogelijkheden die je hierbij hebt. Het is een alternatief voor handel op de EPEX Spot-markt. Hoe werkt de onbalansmarkt? Welke voordelen levert het jou als gebruiker van een thuisbatterij op, wanneer je stroom via deze markt koopt? Op welke manier neem je deel aan de handel op de onbalansmarkt? In dit artikel vind je het antwoord op dergelijke vragen.
Inhoudsopgave
Wat is de onbalansmarkt?
Om het elektriciteitsnet in Nederland stabiel te houden, is het belangrijk dat vraag en aanbod in balans zijn. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Verschillende factoren bepalen de hoeveelheid stroom die wordt afgenomen of aangeleverd. Denk aan de wind, het aantal zonuren, de temperatuur, enzovoorts.
Hoe TenneT het net in balans houdt
TenneT is als landelijke transmissiesysteembeheerder bewaker van de stabiliteit op het stroomnet. De meeste stroom die dagelijks over het net loopt, wordt al een dag eerder verhandeld op de EPEX Spot-markt. Leveranciers, grote afnemers en handelaren bepalen op een veiling wat de prijs per kWh zal zijn in tijdvakken van vijftien minuten. Zij baseren zich hierbij onder meer op de weersverwachting en de verwachte vraag van hun eigen klanten.
In de praktijk kan het weer anders uitvallen. Mogelijk is het een dag later veel zonniger, of waait het harder. Het aanbod is op dat moment groter dan de vraag, wat leidt tot een onbalans. TenneT biedt het overschot aan stroom op zo’n moment aan op de onbalansmarkt om de balans te herstellen. Dat doet het via zogenaamde balancering dienstverleners, ook wel BSP’s of voluit Balancing Service Provider genoemd.
Waarom onbalans steeds vaker voorkomt (zon + wind)
Het komt steeds vaker voor dat de werkelijke productie of het werkelijke verbruik afwijkt van hetgeen een dag eerder voorspeld werd op de EPEX Spot-markt. Dat valt te verklaren door te kijken naar het groeiende aandeel van zonne- en windenergie in de Nederlandse energiemix. De opbrengst aan zonnestroom en windenergie is vooraf veel minder goed te voorspellen dan de opbrengst van bijvoorbeeld een gascentrale, die voorheen een groter aandeel had in diezelfde energiemix.
Onbalansprijzen: hoe worden ze bepaald?
De onbalans- of verrekenprijs wordt elk kwartier opnieuw vastgesteld op basis van het daadwerkelijke tekort of overschot op het net. Is er een overschot, dan is de prijs vaak negatief: partijen die op dat moment stroom afnemen, worden daarvoor beloond. Negatief betekent overigens niet dat de totale marktprijs (inclusief vergoedingen en belastingen) onder nul uitkomt voor jou als consument.
Is er een tekort aan energie, dan is de prijs positief en wordt juist de levering van stroom aan het net beloond. Voor huishoudens met een thuisbatterij is het op zo’n moment interessant om deze te ontladen en stroom terug te leveren.
De prijzen op de onbalansmarkt worden pas achteraf definitief vastgesteld; TenneT publiceert tussentijds slechts indicaties met een vertraging van enkele minuten.
10.000+ blije klanten
De grootste thuisbatterij webshop van Nederland
Wij zijn dé thuisbatterij specialist van Nederland. De afgelopen periode hebben wij duizenden mensen voorzien van een thuisaccu van 10 kWh. Van advies tot verkoop tot support: Thuisbatterij.nl zet graag haar kennis in om jou te helpen met energieopslag.
Colin vertelt meer over thuisbatterijen en energieopslag
Hoe verdien je geld via de onbalansmarkt met een thuisbatterij?
Een slimme thuisbatterij maakt het mogelijk om snel in te spelen op veranderende energieprijzen. Je hoeft hier zelf niets voor te doen. Steeds vaker worden moderne thuisbatterijen voorzien van AI-gedreven software, die stuurt op basis van je eigen verbruik, de weersverwachting en bijvoorbeeld actuele stroomprijzen. Ook de verwachte opbrengst van je zonnepanelen kan hierbij worden meegenomen, wanneer je over een PV-systeem beschikt.
Het principe: laden bij overschot, ontladen bij tekort
Handelen op de onbalansmarkt met een thuisbatterij is in de kern simpel. Je laadt de thuisbatterij op bij een lage prijs, wanneer er sprake is van een overschot. Zodra de prijs stijgt en daarmee de vraag groter wordt dan het aanbod op de markt, start de thuisbatterij met ontladen. Het verschil in energietarief op het moment van laden en ontladen is het rendement dat dit verdienmodel oplevert. De grilligheid in de prijzen op de onbalansmarkt maakt het potentiële rendement, maar ook het risico groter dan bij handel in dynamische prijzen op de EPEX Spot-markt. Op de EPEX Spot-markt is het verloop van de prijs gedurende de dag al bekend.
Dit verdienmodel maakt thuisbatterijen ook interessant voor huishoudens zonder zonnepanelen. Hoewel het rendement het grootst zal zijn bij een combinatie van beide verdienmodellen, heb je geen zonnepanelen nodig om je thuisbatterij terug te kunnen verdienen.
De rol van aggregators (BSP's)
Voor huishoudens is het niet mogelijk om zelf rechtstreeks op de onbalansmarkt te handelen. Zij hebben hier een tussenpersoon voor nodig, die ook wel aggregator genoemd wordt. Dit heeft onder meer met de minimale omvang van de afgenomen energie op de onbalansmarkt te maken. Een minimum van één megawatt is veel meer dan particulieren verbruiken of aan kunnen leveren met hun thuisbatterij.
Zo’n aggregator kan een onafhankelijke partij zijn, maar bijvoorbeeld ook een energieleverancier die zowel de handel op de EPEX Spot- als onbalansmarkt faciliteert. Dat laatste is in Nederland onder meer mogelijk bij Frank Energie.
Door de op thuisbatterijen opgeslagen energie van verschillende huishoudens te verzamelen, kan een aggregator de minimale omvang aan energie leveren aan de onbalansmarkt. De opbrengst wordt nadien verdeeld over de betrokken particulieren. Andersom geldt hetzelfde; een aggregator kan in één keer een grote hoeveelheid stroom afnemen en dit vervolgens verdelen over de aangesloten thuisbatterijen.
Wat doet de software automatisch?
Moderne thuisbatterijen van een merk als Indevolt is voorzien van een Energie Management Systeem (EMS). Deze slimme software leest de actuele en verwachte marktprijzen uit, beoordeelt hoeveel energie je huishouden gedurende de dag nodig heeft en kijkt naar de opbrengst van een PV-installatie als je daarover beschikt. Die combinatie van elementen maakt het voor het EMS mogelijk om de optimale laad- en ontlaadstrategie te bepalen. Zo hoef je zelf niet actief in te spelen op veranderende energieprijzen.
Wat heb je nodig?
Voor handel op de onbalansmarkt heb je weinig nodig: een slimme thuisbatterij en een dynamisch energiecontract bij een energieleverancier die ook diensten aanbiedt als aggregator is voldoende.
Slimme thuisbatterij met compatibele software
Kies voor een slimme thuisbatterij met een EMS dat handel op de onbalansmarkt ondersteunt. Onder meer de Indevolt PowerFlex 2000 biedt deze mogelijkheid. Houd er rekening mee dat niet iedere thuisbatterij met een EMS standaard compatibel is. Zo geldt voor de eveneens populaire Marstek Venus E 3.0 dat deze thuisbatterij ondersteuning biedt voor de in- en verkoop van stroom op de EPEX Spot-markt, maar niet voor handel op de onbalansmarkt.
Dynamisch energiecontract
Om te kunnen handelen op de onbalansmarkt is naast een thuisbatterij een dynamisch energiecontract vereist. Je kunt het dynamisch energiecontract afsluiten bij een energieleverancier die ook dient als aggregator. Een voorbeeld daarvan is Frank Energie. Het alternatief is het afnemen van diensten bij een externe aggregator die geen energiecontracten aanbiedt. Houd rekening met het feit dat je voor het afsluiten van een dynamisch energiecontract over een slimme meter moet beschikken.
Geschikte aanbieders (Bliq, Zonneplan, Tibber, Next Energy)
In de afgelopen jaren is het aantal partijen dat handel op de onbalansmarkt mogelijk maakt voor particuliere huishoudens gegroeid. Onderstaande tabel toont een aantal voorbeelden.
| Leverancier | Sterke punten | Connectiviteit |
|---|---|---|
|
Bliq
|
Bliq Powerflow anticipeert op veranderende energieprijzen en bepaalt op basis daarvan het ideale moment van laden en ontladen.
|
Software van Bliq ondersteunt de aansturing van je eigen thuisbatterij. Je hebt een energiecontract bij Frank Energie nodig.
|
|
Zonneplan
|
Breed ecosysteem met naast energie ook zonnepanelen en thuisbatterijen.
|
Geen connectiviteit met externe thuisbatterijen.
|
|
Tibber |
Uitgebreide app, functie voor slim laden van je EV & integratie met verschillende externe platforms mogelijk.
|
Tibber biedt een eigen thuisbatterij, maar kan via de Tibber Bridge ook overweg met omvormers van andere merken.
|
|
Next Energy
|
Faciliteert zowel handel op de day-ahead als de onbalansmarkt. Het rendement voor de consument is 85%.
|
Te combineren met een eigen thuisbatterij, waarbij NextEnergy voor de aansturing zorgt.
|
Houd er rekening mee dat het aanbod van de verschillende dienstverleners snel kan veranderen. Kijk voor de actuele voorwaarden en mogelijkheden op de website van aanbieders.
Hoeveel kun je verdienen?
Het rendement van handel op de onbalansmarkt met een thuisbatterij is van verschillende factoren afhankelijk. Onderstaand voorbeeld geeft een indicatie van het financiële voordeel dat deze combinatie een gemiddeld huishouden oplevert.
Rekenvoorbeeld met concrete euro's
We gaan uit van een huishouden met een thuisbatterij van 10 kWh, die over een laadvermogen van 2.500 Watt beschikt. Dit betekent dat de thuisbatterij per kwartier maximaal 625 Watt kan laden of ontladen. Marktdata laat zien dat de prijs per kwartier soms tot wel 40 à 50 eurocent kan verschillen op een dag, uitgaande van de scherpste pieken.
Lukt het de slimme software op je batterij om 500 van die momenten volledig te benutten, dan komt dat neer op: 500 kwartieren x 0,65 kWh x €0,45 = ~ €145 per jaar.
In dit voorbeeld gaan we uit van de grootste verschillen gedurende de dag. Normaliter zal de slimme software van je thuisbatterij ook inspelen op minder grote verschillen, waarmee het rendement hoger uitvalt dan bovenstaande berekening doet vermoeden.
Voorbeelden van aanbieders die je online vindt gaan uit van een nettowinst tussen de €300 en €600 euro op jaarbasis. Dat maakt een rendement van zo’n 35 à 45 euro per maand reëel bij de handel op de onbalansmarkt.
Factoren die het rendement beïnvloeden
Er zijn verschillende factoren die invloed hebben op het uiteindelijke rendement, denk aan:
- De capaciteit en het vermogen van je thuisbatterij. We bevelen sterk aan de thuisbatterij op een eigen groep in de meterkast aan te sluiten. Zou je voor een groep kiezen waarop ook andere apparaten aangesloten zijn, zal het vermogen maximaal 800 Watt zijn. Het rendement daalt daarmee sterk.
- Weersomstandigheden, zoals de windkracht en het aantal zonuren op een dag, hebben invloed op de volatiliteit in de prijs. Zeker wanneer het weer gunstiger uitpakt dan voorzien. Des te volatieler de prijs, des te groter het potentiële rendement ook is.
- De combinatie van zonnepanelen en handel op de onbalansmarkt. Wanneer een thuisbatterij een overschot aan zonnestroom opslaat en op hetzelfde moment deelneemt aan handel op de onbalansmarkt kan dit de werking van het systeem negatief beïnvloeden. Het wordt daarom aanbevolen om voor een van beide opties te kiezen. Je zou de batterij overdag op kunnen laden met een overschot aan zonnestroom en deze in de avond gebruiken voor handel op de onbalansmarkt.
- Marge van de aggregator. Veel aanbieders van handel op de onbalansmarkt rekenen een marge op de uiteindelijke opbrengst. Die marge ligt vaak rond de 15%, maar kan per aanbieder verschillen.
Vergelijking met andere verdienmodellen
Thuisbatterijen kunnen met verschillende verdienmodellen gecombineerd worden. De opslag van een overschot aan zonnestroom is daar een voorbeeld van, maar ook de handel op de EPEX Spot-markt. Vaak levert de combinatie van verdienmodellen de kortste terugverdientijd van een thuisbatterij op.
| Verdienmodel | Grootste verschillen | Gem. opbrengst (€) |
|---|---|---|
|
Onbalansmarkt
|
Inspelen op snel veranderende energieprijzen; hoogste verdienpotentieel, maar ook de grootste onzekerheid over opbrengst.
|
35 – 45 euro per maand
|
|
EPEX Spot-markt
|
Handelen in energietarieven op basis van prijzen die een dag eerder bekend worden gemaakt. Potentieel minder groot, maar ook minder risico en kleinere onafhankelijkheid van één leverancier.
|
30 – 35 euro per maand
|
|
Nul-op-de-meter
|
Geen risico op ongunstig uitgevallen prijzen. Dit wordt steeds interessanter bij de afschaffing van de salderingsregeling. Je hebt hier voldoende zonnepanelen voor nodig.
|
25 – 35 euro per maand
|
Slimmer beslissen begint hier
Achter elke thuisaccu zit een verhaal, techniek en slimme toepassing. Daarom helpen we je niet alleen met het maken van de juiste keuze, maar leggen we ook uit hoe alles werkt, wat de voordelen zijn en waar je op moet letten. Zo koop je niet alleen een thuisbatterij, maar maak je een doordachte investering.
Colin vertelt meer over energieopslag en thuisbatterijcapaciteiten
Risico's en kanttekeningen
Hoewel handel op de onbalansmarkt met een thuisbatterij een interessant verdienpotentieel biedt, zijn er enkele kanttekeningen om rekening mee te houden.
Prijsvolatiliteit en onzekerheid
De software van je slimme thuisbatterij zal proberen om stroom zo goedkoop mogelijk in te kopen en te verkopen bij een hoge prijs. Dat is echter niet zonder risico. Doordat de daadwerkelijke prijs pas achteraf bekend wordt op de onbalansmarkt kan het voorkomen dat de thuisbatterij laadt op het moment dat een lage prijs verwacht wordt. Een snelle omslag in het weer kan er echter toe leiden dat de prijs van gunstig naar zeer ongunstig beweegt in een kwartier.
Dit geldt alleen op de onbalansmarkt. Voor de EPEX Spot-markt geldt dat de prijs per kwartier vaststaat. Deze wordt een dag eerder bepaald tijdens een veiling.
Batterijslijtage door extra cycli
Gemiddeld gaat een thuisbatterij zo’n 6.000 tot 10.000 laadcycli mee. Dit betekent niet dat de batterij na die periode niet meer gebruikt kan worden. Rond dit aantal zal de batterij vaak echter nog maar voor maximaal 80 procent op te laden zijn. Door actief te handelen op de onbalansmarkt slijt de batterij sneller, doordat het aantal cycli dat dagelijks doorlopen wordt groter is dan bij bijvoorbeeld het nul-op-de-meter verdienmodel. Let bij het vergelijken van thuisbatterijen op de productgarantie die geboden wordt. Bij sommige fabrikanten, zoals Indevolt, is dit 8.000 cycli (of 10 jaar).
Afhankelijkheid van software en aanbieder
Hoewel het aantal aanbieders van handel op de onbalansmarkt groeit, is de afhankelijkheid van specifieke leveranciers groot. Neem bijvoorbeeld Zonneplan dat dit uitsluitend mogelijk maakt voor consumenten met een thuisbatterij van dezelfde aanbieder. Of denk aan het systeem van Bliq, dat vraagt om een energiecontract bij Frank Energie. Overstappen op een later moment is daarmee lastiger dan bij bijvoorbeeld handel op de EPEX Spot-markt, wat door veel meer energieleveranciers ondersteund wordt.
Onbalansprijzen live bekijken
De prijzen van de onbalansmarkt live volgen kan onder meer op deze pagina. In de getoonde grafiek zie je de prijs per kWh gedurende de dag. Houd rekening met enige vertraging in deze cijfers. Afhankelijk van het moment waarop je de pagina bezoekt zal zichtbaar zijn dat de prijs sterk kan verschillen. Dit laat het verdienpotentieel van handel op de onbalansmarkt met een thuisbatterij zien.
Veelgestelde vragen
Nee, het is niet mogelijk om als particulier rechtstreeks op de onbalansmarkt te handelen. Je hebt hier een tussenpersoon, een aggregator voor nodig. In Nederland zijn er verschillende partijen die zowel energiecontracten bieden, als handel op de onbalansmarkt mogelijk maken als aggregator. Een voorbeeld van zo’n partij is Frank Energie.
Nee, je kunt ook zonder zonnepanelen handelen op de onbalansmarkt. Het is zelfs af te raden om op hetzelfde moment zonnestroom op te slaan én te handelen op de onbalansmarkt. Een combinatie na elkaar (overdag zonnestroom opslaan, in de avond handelen) is wel mogelijk.
De opbrengst per maand is afhankelijk van een groot aantal factoren. Denk bijvoorbeeld aan de weersomstandigheden, het vermogen en de capaciteit van je batterij, enzovoorts. Gemiddeld zal de opbrengst tussen de 35 en 45 euro per maand liggen voor een huishouden met een 10 kWh thuisbatterij.
Het is belangrijk dat de thuisbatterij handel op de onbalansmarkt ondersteunt. Dat geldt niet standaard voor iedere thuisbatterij met een Energie Management Systeem (EMS). Onder meer de Indevolt PowerFlex 2000 is een populaire batterij onder consumenten die inzetten op onbalanshandel.
Ja, voor de meeste thuisbatterijen die onbalanshandel ondersteunen geldt dat je dit verdienmodel kunt combineren met bijvoorbeeld handel op de EPEX Spot-markt of met de opslag van zonnestroom.
